Zoek

Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg

Driekwart van de kinderen die tussen 1945 en nu in de jeugdzorg hebben gezeten, heeft daar te maken gehad met fysiek, seksueel of psychisch geweld of is daar getuige van geweest. Toezichthoudende instanties hebben onvoldoende ingegrepen. Dat concludeert de Commissie Onderzoek naar Geweld in de Jeugdzorg (Commissie De Winter) in het onderzoeksrapport Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden. Het NSCR heeft in opdracht van de commissie de sectorstudie Geweld in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen uitgevoerd.

De Commissie De Winter werd in juli 2015 gevormd op verzoek van toenmalig staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Fred Teeven. In vier jaar tijd interviewde de commissie duizend mensen die in een pleeggezin of jeugdzorginstelling hebben gezeten, en deed daarnaast uitgebreid archief- en literatuuronderzoek.

Bejegening in jeugd- en pleegzorg liefdeloos en hard

De geïnterviewden meldden vooral psychisch geweld, zoals treiteren, vernederen en isoleren. Zo’n tien procent zegt fysiek of psychisch geweld vaak of zeer vaak te hebben meegemaakt. Het geweld werd gepleegd door leiders, pleegouders en andere kinderen. De ex-pupillen beschouwen hun bejegening als liefdeloos en hard. Dat had voor hen allerlei negatieve gevolgen, zoals relatieproblemen en problemen met het opvoeden van eigen kinderen. Ook in de meest recente periode vinden veel betrokkenen – jeugdigen en groepsleiding – het klimaat nog onveilig, vooral in de gesloten jeugdzorg, de justitiële jeugdinstellingen en de opvanglocaties voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen.

Onderzoek naar ontwikkelingen en wetgeving sinds 1945

Het NSCR voerde de sectorstudie Geweld in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen uit. Onderzoekers Van der Laan, Eichelsheim, Dirkse en Bruggeman  deden onder andere archiefonderzoek, ze interviewden ex-pupillen, analyseerden pupillendossiers, bestudeerden berichtgeving in de media en brachten het toezicht en de inspectie door de jaren heen in kaart. Ook zetten zij de ontwikkelingen en wetgeving sinds 1945 op een rij. Dit resulteerde in een samenvattend rapport en negen bronstudies.

Strenge tucht als manier om moreel verval te bestrijden

Een belangrijke onderzoeksvraag van de commissie was hoe dit geweld heeft kunnen gebeuren. Verschillende factoren hebben daarbij een rol gespeeld. De negatieve maatschappelijke kijk op het uithuisgeplaatste kind werkte lange tijd geweld in de hand: strenge tucht werd gezien als de manier om onmaatschappelijkheid en moreel verval van kinderen te bestrijden. In financiële zin is de Nederlandse jeugdzorg permanent onderbedeeld geweest, waardoor er onvoldoende middelen waren om geschikt personeel te vinden en voor langere tijd aan zich te binden. Onvoldoende professionaliteit blijkt ook een belangrijke oorzaak van geweld, evenals het bij elkaar plaatsen van grote groepen kwetsbare kinderen. Een uitgebreide wet- en regelgeving die het kind beschermde, kwam pas in de jaren 90 van de grond. De bredere professionalisering van de jeugdzorg zette pas in de jaren 90 door en is ook nu nog niet af.

Overheid reageerde nauwelijks op signalen van geweld

Het toezicht op de kinderen in instellingen en pleeggezinnen heeft in de gehele periode grote manco’s gekend. Bij geweld werd doorgaans niet ingegrepen en pupillen durfden er niet over te praten. Als er sprake was van geweld konden ze bij vrijwel niemand terecht. Het toezicht door inspecties was in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog marginaal. Uitgangspunt was dat de verantwoordelijkheid bij de particuliere instellingen lag. De toezichthoudende rol van de overheid werd in de jaren 70 groter, maar bleef in de praktijk vooral op afstand. Uit het onderzoek komt naar voren dat de overheid – uitgezonderd bij grote calamiteiten – nauwelijks op signalen van geweld reageerde.

Kinderrechten zijn geschonden en levens beschadigd

De kinderen werden onvoldoende beschermd tegen geweld. Kinderrechten zijn geschonden en levens beschadigd. Gebrekkig overheidstoezicht was daarvan een van de oorzaken en toezichthoudende instanties hebben bij geweld onvoldoende ingegrepen. Dat schrijft de Commissie De Winter in het eindrapport dat 12 juni is aangeboden aan de ministers De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Dekker (Justitie en Veiligheid).

Aanbevelingen voor de toekomst

De commissie doet verschillende aanbevelingen in het rapport. In de eerste plaats is het van belang om slachtoffers van geweld in de jeugdzorg erkenning te bieden. Het kabinet en de verschillende brancheorganisaties moeten erkennen dat te weinig is gedaan om geweld te voorkómen en te laten ophouden. Lotgenotenorganisaties moeten de komende jaren ruimhartig worden ondersteund. De slachtoffers waarmee de commissie heeft gesproken, hebben vrijwel allemaal te kennen gegeven dat hun verhalen blijvend gehoord en verteld mogen worden. Ook is het van belang dat het hulpaanbod voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg verbetert. Andere aanbevelingen zijn erop gericht de jeugdzorg in de toekomst veiliger te maken. Plaatsing in een gesloten instelling moet zo veel mogelijk worden voorkomen, de groepsgrootte moet kleiner en jongeren moeten toegang krijgen tot onafhankelijke vertrouwenspersonen. Het toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zou meer veldbezoeken en gesprekken met kinderen en jongeren moeten omvatten, waarbij geweld een vast gespreksthema is. De commissie stelt ten slotte voor dat de Kinderombudsman toezicht houdt op de daadwerkelijke implementatie van deze aanbevelingen.

Publicatiegegevens en verder lezen

Commissie Onderzoek naar Geweld in de Jeugdzorg (2019). Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden. Hier vindt u ook de kabinetsreactie op het eindrapport.
Deel 1: eindrapport
Deel 2: sector- en themastudies
Deel 3: bronstudies

prof. dr. Peter van der Laan

Over prof. dr. Peter van der Laan


Peter van der Laan studeerde orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Leiden. In 1991 promoveerde hij aan de Vrije Universiteit op een proefschrift getiteld 'Experimenteren met alternatieve sancties voor jeugdigen'. Hij houdt zich sinds jaar en dag bezig met onderzoek op het terrein van jeugdbescherming, jeugdcriminaliteit en het (jeugd)strafrecht. Van 1981 tot 1985 was hij onderzoeker bij de Coördinatiecommissie Wetenschappelijk Onderzoek Kinderbescherming. Tussen 1985 en 1998 vervulde hij diverse functies bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Justitie. In 1998 en 1999 was hij senior research fellow bij de Dartington Social Research Unit in Devon en visiting professor Social Work and Probation bij de University of Exeter (GB). Sinds november 1999 is hij werkzaam bij het NSCR. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar Reclassering aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Vrije Universiteit.

Peter maakt deel uit van de Clusters Levensloop, Sancties en Empirical Legal Studies.

Bekijk alle berichten

1955 entries « 1 of 40 »

2018

Amy, Meenaghan; Claire, Nee; van Gelder, J L; Marco, Otte; Zarah, Vernham

Getting Closer to the Action: Using the Virtual Enactment Method to Understand Burglary Journal Article

Deviant Behavior, pp. 1-24, 2018, ISSN: 0163-9625.

Links | BibTeX

Asscher, J J; Dekovic, M; van den Akker, A L; Prins, P J M; van der Laan, P H

Do Extremely Violent Juveniles Respond Differently to Treatment? Journal Article

Int J Offender Ther Comp Criminol, 62 (4), pp. 958-977, 2018, ISSN: 1552-6933 (Electronic).

Links | BibTeX

van der Stouwe, T; Asscher, J J; Hoeve, M; van der Laan, P H; Gjjm, Stams

The Influence of Treatment Motivation on Outcomes of Social Skills Training for Juvenile Delinquents Journal Article

Int J Offender Ther Comp Criminol, 62 (1), pp. 108-128, 2018, ISSN: 1552-6933 (Electronic).

Links | BibTeX

van Gelder, J L; Corinna, Martin; van Prooijen, J W; de Vries, R; Marijke, Marsman; Margit, Averdijk; Danielle, Reynald; Tara, Donker

Seeing is Believing? Comparing Negative Affect, Realism and Presence in Visual Versus Written Guardianship Scenarios Journal Article

Deviant Behavior, pp. 1-14, 2018, ISSN: 0163-9625.

Links | BibTeX

2017

Devroe, E; Malsch, M; Matthys, J; Minderman, G

Toezicht op strafvorderlijk overheidsoptreden Technical Report

WODC 2017.

BibTeX

de Keijser, J W; Huisman, W; Weerman, F M

Stokpaardjes (Rubriek Criminologie) Journal Article

Delikt en Delinkwent, 47 (7), pp. 513-521, 2017.

Links | BibTeX

Weerman, F

De criminaliteit daalt wel! En de (geregistreerde) jeugdcriminaliteit al helemaal Miscellaneous

2017.

Links | BibTeX

Weerman, F

Social media en smartphones als verklaring voor de daling in jeugdcriminaliteit? Journal Article

Justitiële verkenningen, 43 (1), pp. 71-87, 2017, ISSN: 0167-5850.

Links | BibTeX

Fang, F; Nguyen, T H; Pickles, R; Lam, W Y; Clements, G R; An, B; Singh, A; Schwedock, B C; Tambe, M; Lemieux, A

PAWS - A Deployed Game-Theoretic Application to Combat Poaching Journal Article

Ai Magazine, 38 (1), pp. 23-36, 2017, ISSN: 0738-4602.

Links | BibTeX

Andre, Krouwel; Yordan, Kutiyski; van Prooijen, J W; Johan, Martinsson; Elias, Markstedt

Does extreme political ideology predict conspiracy beliefs, economic evaluations and political trust? Evidence from Sweden Journal Article

Journal of Social and Political Psychology, 5 (2), pp. 435-462, 2017, ISSN: 2195-3325.

Links | BibTeX

Bijleveld, C C J H

Research Methodology for International Crimes Book

Eleven international publishing, 2017, ISBN: 9789462367494.

BibTeX

Bosma, A Q; Kunst, M J J; Dirkzwager, A J E; Nieuwbeerta, P

Selection Processes in Prison-Based Treatment Referrals: A Street-Level Bureaucracy Perspective Journal Article

Crime & Delinquency, pp. 001112871771966, 2017, ISSN: 0011-1287.

Links | BibTeX

Anne, Smit; Catrien, Bijleveld; Masha, Antokolskaia

Het besluitvormingsproces van civiele rechters in procedures over de gevolgen van een (echt)scheiding met een beschuldiging van seksueel kindermisbruik Journal Article

Recht der Werkelijkheid, 2017 (2), pp. 29-50, 2017.

Links | BibTeX

Smolders, A

De belofte van de schorpioen, het verweer van raadsman Knoops Journal Article

Groene Amsterdammer, pp. 12-15, 2017.

Links | BibTeX

Anne, Smit; Masha, Antokolskaia; Catrien, Bijleveld

Beschuldigingen van seksueel kindermisbruik tijdens een civielrechtelijk geschil over kinderen: aard, context en afhandeling Journal Article

Family & Law, 2017, ISSN: 2542-5242.

Links | BibTeX

Bijleveld, C C J H; van den Berg, C

Verhuisgedrag van jeudige zedendeliquenten. Journal Article

pp. 27-34, 2017, ISSN: 978‐94‐6236‐761‐6.

BibTeX

Lemieux, A M

Poaching Journal Article

2017, ISSN: 9780195396607.

Links | BibTeX

Smolders, A

In naam van de toeschouwers: over camera’s in de rechtszaal Journal Article

Nederlands Juristenblad, (26), pp. 1392-1454, 2017.

BibTeX

Antokolskaia, M V; Coenraad, L M; der, Lans Marit Tomassen-van; van den Berg, C J W; Kaljee, J; Roorda, H N; Bijleveld, C C J H; Finkenauer, C; de Groot, G; Dirkse, M; Schellevis, T; Sijtesema, M C

Evaluatie pilot preventie vechtscheidingen en pilot regierechter echtscheidingen Technical Report

Raad voor de Rechtspraak 2017.

Links | BibTeX

Bijleveld, C C J H; Commandeur, J

Multivariate analyse. Een inleiding voor criminologen en andere sociale wetenschappers. Book

4, Boomcriminologie, 2017, ISBN: 978-94-6236-676-3.

BibTeX

Fei, Fang; Benjamin, Ford; Rong, Yang; Milind, Tambe; Andrew, Lemieux M

PAWS: Game Theory Based Protection Assistant for Wildlife Security Journal Article

pp. 179-195, 2017, ISSN: 9781118935484.

Links | BibTeX

de Poot, C; van Prooijen, J W; de Keijser, J

Experimenten in de criminologie Journal Article

Tijdschrift voor Criminologie, 59 (1-2), pp. 3-9, 2017, ISSN: 0165-182X.

Links | BibTeX

Smolders, A

Vervolg ook een held als Jitse A Journal Article

NRC Handelsblad, 2017.

BibTeX

Doekhie, J; Dirkzwager, A J E; Nieuwbeerta, P

Het rechte pad: toekomstverwachtingen van langgestrafte gedetineerden in Nederland Journal Article

Proces, 96 (3), pp. 207-223, 2017.

Links | BibTeX

Arjan, Blokland; van der Geest, V

The Routledge International Handbook of Life-Course Criminology Book

Routledge, 2017, ISBN: 978-1-138-81366-3.

BibTeX

Frank, Weerman M; Pamela, Wilcox; Christopher, Sullivan J

The Short-Term Dynamics of Peers and Delinquent Behavior: An Analysis of Bi-weekly Changes Within a High School Student Network Journal Article

Journal of Quantitative Criminology, 2017, ISSN: 0748-4518.

Links | BibTeX

Arjan, Blokland; van, Hout Lonneke; van der, Leest Wouter; Melvin, Soudijn

Not your average biker; criminal careers of members of Dutch outlaw motorcycle gangs Journal Article

Trends in Organized Crime, 2017, ISSN: 1084-4791.

Links | BibTeX

Leukfeldt, E R

Onderzoeksagenda: The human factor in cybercrime and cybersecurity Journal Article

Dcypher magazine, 1 (1), pp. 9, 2017.

BibTeX

Leukfeldt, E R

Research Agenda: The Human Factor in Cybercrime and Cybersecurity Book

Eleven International Publishers, 2017, ISBN: 978‐94‐6236‐753‐1.

BibTeX

Leukfeldt, E R

Waar komt de cybercrimineel vandaan en hoe verdient hij zijn geld. Journal Article

Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing, 15 (3), pp. 56, 2017.

BibTeX

Bijleveld, C C J H; van der Laan, P

Liber Amicorum Gerben Bruinsma Book

Boomcriminologie, 2017, ISBN: 978‐94‐6236‐761‐6.

BibTeX

Frankenhuis, W E; Fenneman, J; van Gelder, J L; Godoy, I

CLASH's life history foundations Journal Article

Behav Brain Sci, 40 , pp. e84, 2017, ISSN: 1469-1825 (Electronic).

Links | BibTeX

Stam, M; Gerritsen, C; van Breda, W; Krainski, E

Assessing the Spatiotemporal Relation between Twitter Data and Violent Crime Miscellaneous

2017.

BibTeX

Leukfeldt, E R; Kleemans, E R; Stol, W P

Cybercriminal Networks, Social Ties and Online Forums: Social Ties Versus Digital Ties within Phishing and Malware Networks Journal Article

British Journal of Criminology, 57 (3), pp. 704-722, 2017, ISSN: 0007-0955.

Links | BibTeX

van der Geest, V R; David, Weisburd; Arjan, Blokland A J

Developmental trajectories of offenders convicted of fraud: A follow-up to age 50 in a Dutch conviction cohort Journal Article

European Journal of Criminology, 14 (5), pp. 543-565, 2017, ISSN: 1477-3708 (Print).

Links | BibTeX

Leukfeldt, E R; Kleemans, E R; Stol, W P

Origin, growth and criminal capabilities of cybercriminal networks. An international empirical analysis Journal Article

Crime Law and Social Change, 67 (1), pp. 39-53, 2017, ISSN: 0925-4994.

Links | BibTeX

van der Geest, V R; Skardhamar, T; Verbruggen, J

Changes in offending around official labor market entry: Vulnerable youths in transition to adulthood Journal Article

pp. 89-111, 2017, ISSN: 978-1-138-81366-3.

BibTeX

Leukfeldt, E R; Kleemans, E R; Stol, W P

A typology of cybercriminal networks: From low tech locals to high tech specialists Journal Article

Crime, Law and Social Change, 67 , pp. 39-53, 2017.

Links | BibTeX

Leukfeldt, E R; Lavorgna, A; Kleemans, E R

Organised Cybercrime or Cybercrime that is Organised? An Assessment of the Conceptualisation of Financial Cybercrime as Organised Crime Journal Article

European Journal on Criminal Policy and Research, 23 (3), pp. 287-300, 2017, ISSN: 0928-1371.

Links | BibTeX

Malsch, M

Is de strafbeschikking een geschikte afdoening? Journal Article

Nederlands Juristenblad, (13), pp. 867, 2017.

Links | BibTeX

van Prooijen, J W

Why Education Predicts Decreased Belief in Conspiracy Theories Journal Article

Applied Cognitive Psychology, 31 (1), pp. 50-58, 2017, ISSN: 0888-4080.

Links | BibTeX

van Doormaal, N

Exploring Anti-poaching Strategies for Wildlife Crime with a Simple and General Agent-Based Model Journal Article

EPIA 2017: Progress in Artificial Intelligence, 10423 , pp. 51-62, 2017, ISSN: 0302-9743.

Links | BibTeX

Malsch, M

Is het totaal meer dan de som der delen? Toezichtsvormen op strafvorderlijk overheidsoptreden Journal Article

Nederlands Juristenblad, (43), pp. 3132-3137, 2017.

BibTeX

van Prooijen, J W; André, Krouwel P M

Extreme Political Beliefs Predict Dogmatic Intolerance Journal Article

Social Psychological and Personality Science, 8 (3), pp. 292-300, 2017, ISSN: 1948-5506.

Links | BibTeX

Malsch, M

Sjostakovitsj en het belang van onafhankelijk onderzoek. Journal Article

pp. 232-238, 2017, ISSN: 978-94-6236-761-6.

BibTeX

Steenbeek, W; Vandeviver, C; Andresen, M A; Malleson, N

sppt: Spatial Point Pattern Test Miscellaneous

2017.

Links | BibTeX

Leukfeldt, R; Kleemans, E; Stol, W

The Use of Online Crime Markets by Cybercriminal Networks: A View From Within Journal Article

American Behavioral Scientist, 61 (11), pp. 1387-1402, 2017, ISSN: 0002-7642.

Links | BibTeX

van Prooijen, J W; Douglas, K M

Conspiracy theories as part of history: The role of societal crisis situations Journal Article

Memory Studies, 10 (3), pp. 323-333, 2017, ISSN: 1750-6980 (Print).

Links | BibTeX

van Koppen, V; van der Geest, V; Kleemans, E

Doorgroeiers in de misdaad: De criminele carrières en achtergrondkenmerken van jonge daders van een zwaar delict Miscellaneous

2017, ISBN: 9789463500517.

BibTeX

Jansen, J; Junger, M; Kort, J; Leukfeldt, E R; van Veenstra, S; Wilsem, J; van der Zee, S

Victims Journal Article

pp. 45-54, 2017, ISSN: 978‐94‐6236‐753‐1.

BibTeX

1955 entries « 1 of 40 »




NSCR