Zoek

Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg

Veel kinderen die tussen 1945 en nu in de jeugdzorg zaten, hebben daar te maken gehad met fysiek, seksueel of psychisch geweld of zijn daar getuige van geweest. Toezichthoudende instanties hebben onvoldoende ingegrepen. Dat concludeert de Commissie De Winter in het onderzoeksrapport Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden. Het NSCR heeft in opdracht van de commissie de sectorstudie Geweld in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen uitgevoerd.

In de sectorstudie stonden drie vragen centraal: Wat is er in de gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen gebeurd sinds 1945? Hoe heeft het geweld kunnen plaatsvinden? En hoe is het geweld door ex-pupillen ervaren en welke gevolgen heeft dit gehad voor hun latere leven? Onderzoekers Van der Laan, Eichelsheim, Dirkse, Bruggeman en Asscher deden archiefonderzoek, interviewden ex-pupillen, analyseerden pupillendossiers, bestudeerden berichtgeving in de media en brachten toezicht en inspectie in kaart. Ook zetten zij de ontwikkelingen en wetgeving sinds 1945 op een rij. Dit resulteerde in een samenvattend rapport en negen bronstudies. 

Wat is er in de gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen gebeurd sinds 1945?

De onderzoekers stellen vast dat er in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen veelvuldig sprake is geweest van geweld. Het gaat om fysiek, psychisch en seksueel geweld, door medewerkers tegen jeugdigen, maar ook tussen jongeren onderling en door jongeren tegen medewerkers.

Het geweld is zeer divers:

  • Vernederen en intimideren: jongeren moeten zich uitkleden in aanwezigheid van medewerkers, worden kaalgeschoren, gevisiteerd of afgezonderd.
  • Hardhandig optreden: jongeren worden door medewerkers aan oren en haren getrokken, krijgen een koude douche, worden geslagen met riem, stok etc. met letsel als gevolg.
  • Seksueel misbruik: jongeren krijgen te maken met handtastelijkheden, aanranding of verkrachting.
  • Verbaal geweld: dreigen, schelden, pesten.
  • Onwetend houden: jongeren worden niet of niet tijdig geïnformeerd over uithuisplaatsing, locatie en duur.
  • Verlies van identiteit: jongeren moeten kleding en sierraden afgeven.
  • Contact met familie wordt beperkt of is geheel afwezig.
  • Isoleren of separeren gebeurt vaak en lang.
  • Verrichten van zware en (soms) zinloze arbeid, ook in de vrije tijd.
  • Onderling geweld: pesten, vechten, mishandeling en seksueel misbruik.

In de eerste periode na de oorlog (1945 – 1965) waren strenge en sobere regimes met langdurig en veelvuldig isoleren, lange straffen, arbeidsuitbuiting en een harde (fysieke) aanpak kenmerkend voor de gesloten jeugdinrichtingen. Ook in de periode daarna (1965 – 1990) kwam langdurig en frequent isoleren veel voor, maar tegelijkertijd kwam de discussie over de (on)wenselijkheid hiervan op gang. Het dreigen en intimideren door medewerkers ging onverminderd door. Ook komen instellingen in het nieuws vanwege seksueel misbruik. In de meest recente periode (1990 – nu) komt er door een meldingsplicht en registratie bij de inspectie meer inzicht in het geweld. Geweld komt evengoed nog zeer regelmatig voor.

Hoe heeft het geweld kunnen plaatsvinden?

Geweld in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen hangt samen met een reeks van (risico)factoren, waarvan sommige niet los kunnen worden gezien van de jongeren die er zijn geplaatst, bijvoorbeeld bij ernstige gedragsproblematiek en problematische gezinssituaties. Veel jongeren hebben een lange hulpverleningsgeschiedenis en zijn al meerdere malen uit huis geplaatst. Andere risicofactoren zijn gerelateerd aan de instelling, zoals de sterke hiërarchie, machtsongelijkheid en het leefklimaat. Het leefklimaat was en is – zij het op een andere manier – repressief van aard, waarbij toepassing van geweldsmiddelen gelegitimeerd is. Daarnaast waren en zijn er vaak personele wisselingen, onder meer vanwege de zware arbeidsomstandigheden. De opleiding van medewerkers liet aanvankelijk te wensen over en ook heeft het een tijd geduurd voordat behandelingen en behandelmethodiek werden ontwikkeld. Toezicht op de instellingen was in eerdere perioden beperkt, net als de wet- en regelgeving. Daar is de afgelopen decennia verbetering in gekomen, onder andere door versterking van de rechtspositie van jongeren.

Hoe hebben pupillen het geweld ervaren en hoe heeft het hun levensloop getekend?

Het ervaren of getuige zijn van geweld in een jeugdinstelling is zeer ingrijpend. De impact op het verdere leven is groot. Veel ex-pupillen hebben te maken met chronische fysieke en psychische gezondheidsklachten, relatieproblemen (scheiding, geen contact met familie en eigen kinderen), verslavingsproblematiek, gedragsproblematiek en moeilijkheden met inkomen en dagbesteding. Dit verklaart de gevoelens van wrok, achterdocht en onmacht ten aanzien van de samenleving en instanties. Dat toezichthouders de misstanden wel gezien moeten hebben maar niet ingrepen, zit veel ex-bewoners hun leven lang dwars. Zij voelen zich miskend en zijn boos en gefrustreerd.

Verder voorkomen van geweld vraagt om afbouw van het repressieve karakter

Door de jaren heen zijn de verschijningsvormen van geweld in gesloten (justitiële) jeugdinrichtingen veranderd, maar niet minder ingrijpend en invasief geworden. De impact op het verdere leven is onverminderd groot. Voorzieningen zijn gemoderniseerd, maar ongelijke machtsverhoudingen en beperking van de autonomie bestaan nog steeds. Dit biedt ruimte voor psychisch en fysiek geweld. Ook de problematiek van de jongeren en gezinnen blijft complex en ernstig, en is niet heel anders dan in voorgaande decennia.
Geweld is in bepaalde opzichten minder geworden door onder andere beter toezicht, meer openheid binnen instellingen, versterking van de rechtspositie van jongeren, geweldsinstructies en recht­spraak van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). De professionaliteit van medewerkers is toegenomen door betere opleidingen, nieuwe behandelmethoden en de komst van gedragsdeskundigen. Het verder voorkomen van geweld vraagt om verfijning van de regelgeving, intensiever toezicht, voortdurende (bij)scholing van medewerkers en bovenal afbouw van het repressieve karakter van de instellingen.

Publicatiegegevens en verder lezen

Commissie Onderzoek naar Geweld in de Jeugdzorg (2019). Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden. Hier vindt u ook de kabinetsreactie op het eindrapport.
Deel 1: eindrapport
Deel 2: sector- en themastudies
Deel 3: bronstudies

Over prof. dr. Peter van der Laan


Peter van der Laan is sinds augustus 2019 interim-directeur van het NSCR. Hij studeerde orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Leiden. In 1991 promoveerde hij aan de Vrije Universiteit op een proefschrift getiteld 'Experimenteren met alternatieve sancties voor jeugdigen'. Hij houdt zich sinds jaar en dag bezig met onderzoek op het terrein van jeugdbescherming, jeugdcriminaliteit en het (jeugd)strafrecht. Van 1981 tot 1985 was hij onderzoeker bij de Coördinatiecommissie Wetenschappelijk Onderzoek Kinderbescherming. Tussen 1985 en 1998 vervulde hij diverse functies bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Justitie. In 1998 en 1999 was hij senior research fellow bij de Dartington Social Research Unit in Devon en visiting professor Social Work and Probation bij de University of Exeter (GB). Sinds november 1999 is hij werkzaam bij het NSCR. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar Reclassering aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Vrije Universiteit.

Peter maakt deel uit van de Clusters Levensloop, Sancties en Empirical Legal Studies.

Bekijk alle berichten

2084 entries « 2 of 42 »

2018

Song, G; Liu, L; Bernasco, W; Zhou, S; Xiao, L; Long, D

Theft from the person in urban China: assessing the diurnal effects of opportunity and social ecology Journal Article

Habitat International, 78 , pp. 13-20, 2018.

Links | BibTeX

Weulen Kranenbarg, M; Ruiter, S; van Gelder, J-L; Bernasco, W

Cyber-Offending and Traditional Offending over the Life-Course: an Empirical Comparison Journal Article

Journal of Developmental and Life-Course Criminology, 4 (3), pp. 343-364, 2018.

Links | BibTeX

Ruitenberg, G C A M; Antokolskaia, M V; Schrama, W M

Gezag Book Chapter

Schrama, W M; Antokolskaia, M V; Ruitenberg, G C A M (Ed.): Familierecht: Een introductie, pp. 277-294, Den Haag: Boom Juridische uitgevers, 2018, ISBN: 9789462904446.

Links | BibTeX

Ruitenberg, G C A M; Antokolskaia, M V; Schrama, W M

Verdeling van zorg- en opvoedingstaken, omgang en informatie Book Chapter

Schrama, W M; Antokolskaia, M V; Ruitenberg, G C A M (Ed.): Familierecht: Een introductie, pp. 295-312, Den Haag: Boom Juridische uitgevers, 2018, ISBN: 978‐94‐6290‐444‐6 .

Links | BibTeX

van Prooijen, J-W; Douglas, K M

Belief in conspiracy theories: Basic principles of an emerging research domain Journal Article

European Journal of Social Psychology, 48 , pp. 897-908, 2018.

Links | BibTeX

van Prooijen, J-W; Staman, J; Krouwel, A P M

Increased conspiracy beliefs among ethnic and Muslim minorities Journal Article

Applied Cognitive Psychology, 32 (5), pp. 661-667, 2018.

Links | BibTeX

Dirkzwager, A J E; Nieuwbeerta, P

Mental health symptoms during imprisonment: a longitudinal study Journal Article

Acta Psychiatrica Scandinavica, 138 (4), pp. 300-311, 2018.

Links | BibTeX

Rosés, R; Kadar, C; Gerritsen, C; Ovi Rouly, C

Agent-Based Simulation of Offender Mobility: Integrating Activity Nodes from Location-Based Social Networks Miscellaneous

2018.

Abstract | Links | BibTeX

van Doormaal, N; Lemieux, A M; Ruiter, S

Understanding site selection of illegal border crossings into a fenced protected area: a rational choice approach Journal Article

Crime Science, 7 (1), pp. 7, 2018.

Links | BibTeX

van der Stouwe, T; Asscher, J J; Hoeve, M; van der Laan, P H; Stams, G J J M

Social skills training (SST) effects on social information processing skills in justice-involved adolescents: affective empathy as predictor or moderator Journal Article

Children and Youth Services Review, 2018.

Links | BibTeX

Bijleveld, C C J H

Methoden en Technieken van Onderzoek in de Criminologie Book

7, Boom Juridische Uitgevers, Den Haag, 2018, ISBN: 978‐94‐6236‐834‐7 .

BibTeX

Bijleveld, C C J H; van de Weijer, S G A; Ruiter, S; van der Geest, V R

Analysis Techniques for non-Experimental Data: An Introduction Book

Eleven Publishing, Den Haag, 2018, ISBN: 978‐94‐6236‐835‐4.

Links | BibTeX

Berckmoes, L H; Reis, R

Qualitative research on the intergenerational transmission of antisocial behaviour in conflict-affected contexts. Case examples of Burundi and Rwanda Book Chapter

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A (Ed.): Intergenerational Continuity of Criminal and Antisocial Behaviour. An International Overview of Studies , Routledge, London, 2018, ISBN: 9781138103375.

Links | BibTeX

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A

Crime over the course of generations: Interdependent lives and risks. An introduction to ‘Intergenerational continuity of crime and antisocial behaviour: An international overview of studies' Book Chapter

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A (Ed.): Intergenerational Continuity of Criminal and Antisocial Behaviour: An International Overview of Studies , pp. 3-10, London: Routledge, 2018, ISBN: 9781138103375.

Links | BibTeX

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A

The value of intergenerational data: Postscript Book Chapter

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A (Ed.): Intergenerational Continuity of Criminal and Antisocial Behaviour: An International Overview of Studies , pp. 331-334, London: Routledge, 2018, ISBN: 9781138103375.

Links | BibTeX

van de Weijer, S G A; Bijleveld, C C J H

The Transfive Study: Five Generations of Crime? Book Chapter

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A (Ed.): Intergenerational Continuity of Criminal and Antisocial Behaviour: An International Overview of Studies , pp. 96-112, London: Routledge, 2018, ISBN: 9781138103375.

Links | BibTeX

Eichelsheim, V I; van de Weijer, S G A (Ed.)

Intergenerational Continuity of Criminal and Antisocial Behaviour: An International Overview of Studies Book

Routledge, London, 2018, ISBN: 9781138103375.

Links | BibTeX

Eichelsheim, V I; Blokland, A; Meeus, W H J; Branje, S J T

Adolescent Delinquency and Family Conflict as Precursors of Romantic Relationships in Early Adulthood Journal Article

Crime & Delinquency, 2018.

Links | BibTeX

Vandeviver, C; Bernasco, W; Van Daele, S

Do sports stadiums generate crime on days without matches? A natural experiment on the delayed exploitation of criminal opportunities Journal Article

Security Journal, 2018.

Links | BibTeX

Faas, W A; Bouwens, W H A C M; Akkermans, A J; Schellart, A J M

Equality of arms en quality of arms in arbeidsongeschiktheidsgeschillen Journal Article

Expertise en Recht, 3 , pp. 115-124, 2018.

Links | BibTeX

Norbutas, L

Offline constraints in online drug marketplaces: An exploratory analysis of a cryptomarket trade network Journal Article

International Journal of Drug Policy, 56 , pp. 92-100, 2018.

Links | BibTeX

Malsch, M; van Zanten, J; Elffers, H

Pinokkio’s neus: leugens en het gedrag van de verdachte in een verhoorsituatie Journal Article

Delikt & Delinkwent, 6 , pp. 462-477, 2018.

Links | BibTeX

van de Weijer, S G A; Leukfeldt, E R; Bernasco, W

Determinants of reporting cybercrime: A comparison between identity theft, consumer fraud, and hacking Journal Article

European Journal of Criminology, 2018.

Links | BibTeX

van Prooijen, J-W

Moral demands truly are externally imposed Journal Article

Behavioral and Brain Sciences, 41 , 2018.

Links | BibTeX

Pereira, A; van Prooijen, J-W

Why we sometimes punish the innocent: The role of group entitativity in collective punishment Journal Article

PLOS ONE, 13 (5), 2018.

Links | BibTeX

Blokland, A

Explaining crime over the life course Book Chapter

Steg, L; Keizer, K; Buunk, A P; Rothengatter, T (Ed.): Applied Social Psychology , Cambridge: Cambridge University Press, 2018.

Links | BibTeX

Brons, A; Nieuwbeerta, P; Dirkzwager, A J E

Het verloop van de partnerrelaties van gedetineerden tijdens en na detentie Journal Article

Tijdschrift voor Criminologie, 3 , pp. 327-351, 2018.

Links | BibTeX

Holá, B; Simic, O

ICTY Celebrities: War Criminals Coming Home Journal Article

International Criminal Justice Review, 28 (4), 2018.

Links | BibTeX

Bruinsma, G J N

The Emergence of Deterrence Theories in the Age of Enlightenment Book Chapter

Nagin, D S; Cullen, F T; Jonson, C L (Ed.): Deterrence, Choice, and Crime: Contemporary Perspectives - Advances in Criminological Theory , pp. 1-27, New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 2018, ISBN: 9780815362210.

Links | BibTeX

Holá, B; van Wijk, J; Constantini, F; Korhonnen, A

Does Remorse Count? ICTY Convicts’ Reflections on Their Crimes in Early Release Decisions Journal Article

International Criminal Justice Review, 28 (4), pp. 349-371, 2018.

Links | BibTeX

Blokland, A

Taking a Criminal Career Approach to Sexual Offending Book Chapter

Lussier, P; Beauregard, E (Ed.): Sexual Offending: A Criminological Perspective , London: Routledge, 2018, ISBN: 9781138697041.

Links | BibTeX

Bruinsma, G J N; Pauwels, L J R

The Added Value of the Criminology of Place to the Research Agenda of Environmental Criminology: Core Propositions for Unexplained Mechanisms Book Chapter

Weisburd, D; Eck, J (Ed.): Connecting crimes to place : new directions in theory and policy, pp. 67-95, Transactions Publishers, 2018.

Links | BibTeX

van Gerwen, N; Blokland, A; Rijken, A J

Assessing the Accuracy of Life Event Calendar Data in an Offender Sample Journal Article

Justice Quarterly, pp. 1-35, 2018.

Links | BibTeX

van Sleeuwen, S E M; Ruiter, S; Menting, B

A Time for a Crime: Temporal Aspects of Repeat Offenders’ Crime Location Choices Journal Article

Journal of Research in Crime and Delinquency, 55 (4), pp. 538-568, 2018.

Links | BibTeX

Jansen, J; Leukfeldt, E R

Coping with cybercrime victimization: An exploratory study into impact and change Journal Article

Journal of Qualitative Criminal Justice & Criminology, 6 (2), pp. 205-228, 2018.

Links | BibTeX

Lemieux, A M

Uncovering the illegal wildlife trade: inside the world of poachers, smugglers and traders Journal Article

Tijdschrift voor Criminologie, 60 (2), 2018.

Links | BibTeX

van der Ploeg, J; van Doormaal, N; Mäs, M; Lemieux, A M

Wildlife crime als een complex systeem: hoe agent-gebaseerde modellen gebruikt kunnen worden om stroperij te bestuderen en bestrijden Journal Article

Tijdschrift voor Criminologie, 60 (2), pp. 173-189, 2018.

Links | BibTeX

Bernasco, W

Mobility and location choice of offenders Book Chapter

Bruinsma, G J N; Johnson, S D (Ed.): The Oxford Handbook of Environmental Criminology , Oxford: Oxford University Press, 2018, ISSN: 9780190279707.

Links | BibTeX

Pauwels, L J R; Bruinsma, G J N; Weerman, F M; Hardyns, W

Research on Neighborhoods in European Cities Book Chapter

Bruinsma, G J N; Johnson, S D (Ed.): The Oxford Handbook of Environmental Criminology , pp. 349-381, Oxford: Oxford University Press, 2018, ISBN: 9780190279707.

Links | BibTeX

Weerman, F M; Hoeben, E; Bernasco, W; Pauwels, L J R; Bruinsma, G J N

Studying Situational Effects of Setting Characteristics: Research Examples from the Study of Peers, Activities, and Neighborhoods Book Chapter

Bruinsma, G J N; Johnson, S D (Ed.): The Oxford Handbook of Environmental Criminology , pp. 604-632, Oxford: Oxford University Press, 2018, ISBN: 9780190279707.

Links | BibTeX

Bruinsma, G J N; Johnson, S D (Ed.)

The Oxford Handbook of Environmental Criminology Book

Oxford University Press, 2018, ISBN: 9780190279707.

Links | BibTeX

van Prooijen, J-W

The Psychology of Conspiracy Theories Book

Routledge, New York, 2018, ISBN: 9781138696105.

Links | BibTeX

Dirkzwager, A J E; Nieuwbeerta, P; Beijersbergen, K A; Bosma, A Q; de Cuyper, R; Doekhie, J; Eichelsheim, V; de Goede, S; van der Laan, P H; Lamet, W; Palmen, H; E., Raaijmakers.; Ramakers, A; Reef, J; van der Stelt, S; Wensveen, M; Wermink, H

Cohort Profile: The Prison Project - A study of criminal behavior and life circumstances before, during and after imprisonment in the Netherlands Journal Article

Journal of Developmental and Life-Course Criminology, 4 (1), pp. 120-135, 2018.

Links | BibTeX

Eichelsheim, V I; Berckmoes, L H; Holá, B; Rutayisire, T; Richters, A

Before my time? Addressing the intergenerational legacies of the genocide against the Tutsi in Rwanda Journal Article

Journal of Mental Health and Psychosocial Support in Conflict Affected Areas, 2018.

Links | BibTeX

Hoeben, E M; Steenbeek, W; Pauwels, L J R

Measuring Disorder: Observer Bias in Systematic Social Observations at Streets and Neighborhoods Journal Article

Journal of Quantitative Criminology, 34 (1), pp. 221-249, 2018.

Links | BibTeX

Laméris, J; Kraaykamp, G; Ruiter, S; Tolsma, J

Size is in the eye of the beholder: How differences between neighbourhoods and individuals explain variation in estimations of the ethnic out-group size in the neighbourhood Journal Article

International Journal of Intercultural Relations, 63 , pp. 80-94, 2018.

Links | BibTeX

Malsch, M; Lammers, M; van den Berg, T

De meerwaarde van handpalmafdrukken voor de opsporing en vervolging Journal Article

Expertise en Recht, 1 , pp. 4-11, 2018.

Links | BibTeX

van Prooijen, J-W

The Moral Punishment Instinct Book

Oxford University Press, New York, 2018, ISBN: 9780190609979.

Links | BibTeX

Ståhl, T; van Prooijen, J-W

Epistemic rationality: Skepticism toward unfounded beliefs requires sufficient cognitive ability and motivation to be rational Journal Article

Personality and Individual Differences, 122 , pp. 155-163, 2018.

Links | BibTeX

Verbruggen, J; van der Geest, V; Bijleveld, C

Adult outcomes of youths who have spent time in a judicial treatment institution in the Netherlands Journal Article

Longitudinal and Life Course Studies (LLCS), 9 (1), pp. 58-79, 2018.

Links | BibTeX

2084 entries « 2 of 42 »




NSCR